أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

387

قانون ( فارسى )

برحسب تأثير مادهء بند آمده در رگها از جاى خود منحرف مىشود مادهء فاسد شده - كه به رگها درمىآيد - منفذى ندارد كه خارج شود . رگها را گشاد مىنمايد و از اين گشادى دادن رگها متشنج مىشوند و به درد مىآيند و جسم را به درد مىآورند . احتمال دارد مادهء كذائى در گوهر زهدان بپراكند ، غليظش كند و بعد از آن بترنجاند . يا ماده در زهدان پراكنده نشود اما زهدان را ورم دهد و در نتيجه ترنجيده گردد . اگر مادهء بند آمدهء فاسد شدهء خون حيض ، بار دومى بر آن آيد و راه خروج نداشته باشد ، بلا بر بلا مىافزايد . در اين حالت احتمال زيان رسيدن به اندامان رئيسه دو چندان مىشود . ممكن است قبل از بند آمدن مادهء حيض يا آب پشت در زهدان ، ورم در زهدان بوده يا سوء مزاج خشكاننده زهدان را دربرگرفته باشد ، كه در نتيجه دهانهء زهدان و دهانهء رگها بسته شده يا به سوى انحراف ميل كرده باشند كه بعد از آن مادهء حيض يا آب پشت در آن جمع و حبس شده باشد . 2 - ممكن است بيمارى ابزارى نباشد و بيمارى از ماده باشد ، كه تأثير بر دو اندام رئيس گذارد . بخارهاى سمّى از مادهء بند آمدهء متعفن رو به بالا رفته ، نوعى حالت شبيه صرع و غش كردن را به بار آورده است . و از آنجا كه اين حالت بيمارى ، شديدتر از بيمارى غش كردن ساده و عادى است ، غش كردن از حالت شبيه صرع پيشى گيرد كه عادتا بيمارى ناتوان قبل از بيمارى توانا بر بدن چيره مىشود و مقدمه مانند است . اگر بند آمده سبب خفگى زهدان و خون حيض باشد ، سلامت‌تر است كه بند آمده آب پشت باشد زيرا آب پشت هرچند از خون توليد مىشود - بويژه آب پشت زنان كه قبل آب پشت شدن خون خالص است - اما آب پشت براى خون بد شدن آمادگى بيشتر از خونى دارد كه آب پشت نشده است . چنان كه شير كه از خون توليد مىشود براى تغيير يافتن بيشتر از خونى كه شير نشده است آمادگى دارد . بيمارى خفگى زهدان ممكن است نوبتى باشد كه اكثرا در موسم پاييز زياد است ، و امكان دارد كه نوبتها به تأخر افتند و نيز ممكن است هر روزه پيدا شود و كم‌كم و پياپى باشد . خفگى زهدان در وقت ولادت رخ نمىدهد ، هرچند حركت آن در وقت ولادت بسيار شديد است ؛ زيرا - زهدان كه بچه را بيرون مىدهد - از هر سو ميزان است و انحراف و كجىاى ندارد و حركت كردنش به تدريج از كم به زياد مىرسد ، و حركت به سوى پايين است و اين از كار منظم طبيعت است . زهدان در حال بچه آوردن بخارى از آن بر نمىخيزد كه سمى باشد . و بر اندامان رئيسه اثر بگذارد . بدترين حالت بيمارى خفگى زهدان آن است كه ظاهرا تنفس بيمار قطع مىشود ، هرچند حتما بايد نوعى تنفس باشد ، اما ظاهر نيست . اگر كمكى پشم نازك و سبك در برابر دهان بيمار آويزه كنى از حركت آن نوع نفس معلوم مىشود . در اينجا احساس و حركت نيز از بين مىرود و بيمار درست به مرده مىماند . كه سبب اين حالت وخيم اكثرا از جمع شدن و بند آمدن و فاسد شدن آب پشت در زهدان است ، بويژه اگر سرد باشد . حالتى كه بيان كرديم و گفتيم بيمار به مرده شباهت پيدا مىكند بدترين حالت است . حالتى كه